روش های کنترل آفات

چهارشنبه، ۱۵ دی ۱۳۹۵ / کد محتوا : 896470

امروزه جهان با مشکل بزرگی به نام رشد جمعیت مواجه است که یکی از پیامدهای آن کمبود غذا می باشد و تامین غذای این جمعیت رو به رشد به بخش کشاورزی مربوط می شود. افزایش جمعیت سبب شده است تا کودهای شیمیایی، سموم دفع آفات نباتی، فرآورده های هورمونی و سایر عوامل خطرزا برای محیط زیست به صورت کنترل نشده و بی رویه به بخش کشاورزی وارد شوند تا این بخش بتواند به تقاضای رو به رشد مواد غذایی پاسخ دهد. اما این افزایش تولید همواره مشکلات زیست محیطی و اجتماعی گوناگونی همچون آلودگی همچون آلودگی منابع آب، تداوم فشارهای اقتصادی بر کشاورزان، نبود اطمینان از وجود بازارهای مناسب، نگرانی مصرف کنندگان از سلامت و کیفیت مواد غذایی و به خطر افتادن سلامت و محیط زیست را به دنبال داشته است.

 

با روند افزایش جمعیت جهان و کشورمان و نیز محدودیت  منابع موجود در بخش کشاورزی و نیاز به افزایش تولید محصولات کشاورزی، انجام مبارزه منطقی و اصولی در قالب مدیریت آفات (IPM) ضروری می باشد. استراتژی مدیریت آفات IPM، بر جلوگیری یا مهار دراز مدت آفات با حداقل اثرات بر سلامتی انسان، محیط زیست و موجودات غیر هدف تکیه می کند. در مدیریت تلفیقی آفات استفاده از سموم مجاز به عنوان آخرین راهبرد اجرایی با در نظر گرفتن حداقل اثرات سوء برای محیط زیست و دشمنان طبیعی آفات محسوب شده که در آن سعی می شود تا با تلفیق پدیده های طبیعی و استفاده از آن ها در کشاورزی، از مصرف نهاده های خارجی مانند سموم و کودهای شیمایی تا حد امکان جلوگیری شود و شرایط مناسب برای سلامت بشر و محیط زیست فراهم گردد.

 

روش های ترجیحی کنترل آفات شامل کنترل بیولوژیکی با استفاده از عوامل موجود در طبیعت، استفاده تناوبی از گونه ها یا ارقام گیاهای مقاوم به آفات، انتخاب آفت کش هایی با حداقل سمیت برای انسان یا موجودات غیر هدف، انتخاب عملیات هرس، کوددهی یا آبیاری که منجر به کاهش مشکل آفات شود، تغییر گیاه میزبان برای جلوگیری از گسترش آفت است. این رویکرد پایدار، بر کنترل آفات به وسیله تلفیق ابزارهای بیولوژیکی، زراعی، فیزیکی و شیمایی در مسیری که مخاطرات اقتصادی، بهداشتی و زیست محیطی را به حداقل برساند، توجه بسیاری دارد. در نهایت IBM از شناخت آفت، محصول و شرایط زیست محیطی برای انتخاب بهترین تلفیق استراتژی های مدیریتی استفاده می کند.

 

روش کنترل شیمایی (کاربرد سموم) هنوز در اغلب موارد به عنوان سریع ترین و موثر ترین و ارزان ترین روش کنترل آفات مخصوصاً زمانی که تراکم آفت به سطح زیان اقتصادی رسیده باشد مطرح است، لذا با توجه به طیف تأثیر گسترده آفت کش ها بایستی کاربرد آن ها در چارچوب برنامه مدیریت آفات با در نظر گرفتن جنبه های اکولوژیکی محیط زیست باشد تا به عنوان ابزار قابل اعتماد به حساب آیند. علیرضا این تأثیرات مفید استفاده بی رویه و ناآگاهانه از آفت کش ها به اصول اکولوژیکی مغایرت داشته و می تواند منشاء مشکلات عدیده ای از قبیل ایجاد نژادهای مقاوم در برابر سموم، شیوع آفات درجه دوم، اثرات نامطلوب روی موجودات غیر هدف (پارازیتوئیدها و پرداتورها)، باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی و مسمومیت مستقیم برای مصرف کننده باشد. با توجه به کاربرد سموم به عنوان سهمی از راهکارهای مدیریت تلفیقی آفات و برای دستیابی به نتایج مطلوب در کاربرد این مواد، توجه به نکات زیر الزامی می باشد:

 

  1. 1- با توجه به اینکه در مبارزه با آفات کاربرد سموم شیمایی آخرین راه محسوب می گردد، لذا به قسمت ملاحضات (مشتمل بر سایر روش های مبارزه، نکات قابل توجه و هشدارها) در مورد هر آفت توجه شده و نخست سایر روش های مبارزه مد نظر قرار گیرد و در مصرف سموم نهایت دقت به عمل آید.
  2.  
  3. 2- جهت کنترل آفات، نظر کارشناس منطقه (کلنیک های گیاه پزشکی و حفظ نباتات استان ها) و توجه به موازین پیش آگاهی بایستی رکن مبارزه قرار گرفته و زمان مبارزه، میزان مصرف سم در هکتار، نوع سمپاش، نحوه سمپاشی و ... با توجه به شرایط خاص محیطی و شرایط آفت در منطقه صورت گیرد تا نتیجه رضایت بخش حاصل گردد. سمپاشی در ساعات اولیه صبح و یا غروب انجام شود و در ساعات گرم روز از سمپاشی خودداری گردد.
  4.  
  5. 3- در سال اخیر سموم جدید و کم خطری در کشور به ثبت رسیده است لذا پیشنهاد می گردد از سمومی که خطرات زیست محیطی کمتری دارند با توجه به LD50 سموم و درجه خطر آن ها استفاده گردد.